FINANCIEEL.com

Tegenstrijdige standpunten over vluchtelingen lieten Rutte geen uitweg zien

Tegenstrijdige standpunten over vluchtelingen lieten Rutte geen uitweg zien

Het blijkt dat iedereen de verkeerde ijsberg volgde. Na maanden van speculatie of de coalitie van Mark Rutte zou bezwijken onder het gewicht van de meningsverschillen over landbouw en stikstofreductie, strandde ze op een ander onderwerp dat al maanden onder de oppervlakte rommelt: immigratie.De val van Rutte’s vierde kabinet is terug te voeren tot afgelopen november, toen de premier zijn leerstoel op de COP27-klimaattop in Egypte opgaf om een ​​mogelijke opstand van parlementsleden van zijn eigen partij aan te pakken.

De VVD-fractie, geleid door Ruttes voormalig politiek assistent Sophie Hermans, dreigde een wetsvoorstel weg te stemmen dat de minister van asiel, Eric van der Burg, de bevoegdheid zou geven om vluchtelingen over het land te verspreiden, ook als dat tegen de wens van de gemeenteraden ingaat .

De maatregel werd noodzakelijk geacht na de overbevolking van asielzoekerscentrum Ter Apel in Groningen afgelopen zomer. Vluchtelingen moesten matrassen delen of buiten op het gras slapen nadat het centrum geen bedden meer had.

De hulporganisatie Médicins Sans Frontières veroordeelde de omstandigheden, waaronder smerige toiletten, geen douches en geen toegang tot noodzakelijke medicijnen. Een baby is overleden na een nacht doorgebracht te hebben in een sporthal die als slaapzaal werd gebruikt. Inspecteurs waarschuwden dat er een “ernstig risico op uitbraak van besmettelijke ziekten gezien het totale gebrek aan hygiëne“.

Rutte verzekerde zich van de steun van zijn partij voor het wetsvoorstel, maar alleen op voorwaarde dat hij een manier vond om het aantal asielzoekers dat de grens over mocht te beperken. Hij deed een paar weken later op een partijcongres een “persoonlijke toezegging” om de cijfers “substantieel” naar beneden te halen.

VVD’ers waren verontrust door de schattingen van de regering dat er in 2023 70.000 asielzoekers in het land zouden kunnen aankomen.

Zelfs als de werkelijke cijfers bleek veel lager te zijnmet 18.300 aanmeldingen tussen januari en mei, wat neerkomt op zo’n 45.000 voor het jaar, kon de angst om stemmen te verliezen aan partijen die verder naar rechts zijn, zoals de PVV en JA21 van Geert Wilders, niet wegnemen.

Familie reunie

Tegelijkertijd maakten de coalitiepartners van Rutte, de progressief-liberale D66 en de ChristenUnie, duidelijk dat ze zich zouden verzetten tegen plannen om asielaanvragen verder te beperken, met name voor de partners en kinderen van mensen die al in Nederland onderdak bieden.

Afgelopen augustus de twee partijen gingen met tegenzin akkoord met een plan om het recht op gezinshereniging op te schorten voor vluchtelingen die in tijdelijke huisvesting wonen, maar maakte duidelijk dat er geen concessies meer zouden zijn.

De leider van de ChristenUnie, Gert-Jan Segers, beschreef de deal als “gewoon draaglijk”, maar herhaalde de noodzaak van een meer “humane” aanpak en zei dat migratiequota op Europees niveau moeten worden overeengekomen.

Voor Rutte tikte de klok. De hechte discipline binnen zijn VVD-partij rafelde, waarbij sommige leden hem onder druk zetten om een ​​’asielstop’ op te leggen, zonder te zeggen hoe dit verenigbaar was met de internationale verplichtingen van Nederland.

Rechtbank tegenslag

Een verdere tegenslag kwam in februari toen de De Raad van State gooide het vlaggenschipbeleid van Van der Burg overboord om gezinshereniging aan banden te leggen, waarbij de mening van drie rechtbanken werd bevestigd die zeiden dat het in strijd was met de Nederlandse en Europese wetgeving.

Van der Burgs volgende zet, om te stoppen met de financiering van de “bed and board” basisaccommodatie voor mensen van wie de asielaanvraag was afgewezen, werd binnen een dag na blokkering door D66 en de CU stopgezet.

Het enige wat de VVD maandenlang heeft moeten laten zien, waren enkele technische maatregelen, zoals een akkoord om de repatriëringen naar Marokko voor afgewezen asielzoekers te hervatten. Vorige maand kreeg Rutte op een partijcongres het verwijt dat hij zijn belofte om de asielaantallen substantieel te verminderen, had gebroken.

Hermans drong er bij de premier op aan “op te schieten” en zei dat ministers niet op vakantie mogen gaan voordat ze met een “serieus pakket maatregelen” zijn gekomen. Voor het eerst suggereerde ze dat de VVD, de grootste partij, zich uit de coalitie zou kunnen terugtrekken: “Als we geen uitweg zien, trekken we ons terug.”

VVD-afgevaardigden kwamen overeen het kabinet te blijven steunen, op voorwaarde dat ze voor de zomer een akkoord over migratie kunnen sluiten. Maar naarmate de gesprekken vorderden, werd duidelijk dat zowel D66 als de ChristenUnie hun eerdere toezeggingen om niet verder te schuiven op gezinshereniging gestand willen doen.

Twee klassen

Een tweede knelpunt was het plan van de VVD om twee klassen vluchtelingen te creëren, zij die op de vlucht zijn voor persoonlijke vervolging en zij die hun toevlucht zoeken in oorlogsgebieden, en minder rechten toe te kennen aan de tweede groep, waaronder een plafond voor het aantal gezinsherenigingen.

Ook dat stuitte op fel verzet van D66 en CU, die zeiden dat het neerkwam op het aan hun lot overlaten van kwetsbare kinderen in door oorlog verscheurde landen.

Omdat hij voelde dat hij tussen een rots en een harde plek zat, dwong Rutte de kwestie af en dreigde naar verluidt de VVD uit de coalitie te trekken als er afgelopen vrijdag geen deal was gesloten.

Maar zijn gok mislukte. Segers’ opvolger als CU-leider, Mirjam Bikker, zag de inzet van haar partij voor familiewaarden als een existentieel vraagstuk. ‘Er zijn dingen die je van ons kunt vragen en dingen die je niet van ons kunt vragen’, zei ze donderdag elliptisch.

De CU had als gewetenspartij met een kleine maar loyale kiezersbasis het minste te verliezen qua electorale steun als de coalitie zou instorten.

‘Onvermijdelijke realiteit’

Rutte ontkende later dat hij had gedreigd zijn partij uit het kabinet terug te trekken, maar sprak in zijn ontslagpersconferentie van een botsing van waarden en een “onvermijdelijke politieke realiteit”.

Ook een poging van Rutte en Van der Burg vrijdag om de maatregel af te zwakken door hem te reserveren als noodrem voor het geval de asielaantallen te hoog oplopen, werd afgewezen, waardoor de premier geen keus meer had.

De zware briefings tegen de CU gedurende de week suggereren dat Rutte moet hebben overwogen om hen te dwingen zich eenzijdig terug te trekken uit de coalitie, maar uiteindelijk besloot hij het besluit zelf te nemen.

Zijn ontslagverklaring was zwaar van spijt en aandringen dat “alle partijen hun uiterste best hadden gedaan” om het kabinet overeind te houden. Toen hij zei dat de ondergang hem persoonlijk had geraakt, was dat op de toon van een hondenbezitter die er net mee had ingestemd zijn beste vriend te laten inslapen.

Hij zal hopen dat hij daarmee de schuld voor de ineenstorting van het kabinet kan wegnemen en een langdurige vingerwijzing kan vermijden die zijn partij had kunnen terugkaatsen. Kiezers zijn niet blij met partijen die regeringen ten val brengen en niet slagen voor de basistest van de Nederlandse politiek: het vermogen om compromissen te sluiten en de macht te delen.

Maar de belangrijkste reden dat de Nederlandse regering vrijdag is gevallen, is dat Mark Rutte, niet in staat een koers te varen tussen zijn partij en zijn kabinet, voor de ijsberg heeft gekozen.

Gerelateerde onderwerpen

Voedselbanken worstelen met de bevoorrading omdat supermarkten hun verspilling terugdringen

Maersk verlengt de omleiding naar de Rode Zee voor ‘in de nabije toekomst’

In Oost- en Noordoost-Nederland zijn belangrijke wegen ondergelopen

Het overstromingsrisico blijft hoog, maar de dijken houden stand, zeggen ambtenaren

De Indiase Gautam Adani is opnieuw de rijkste persoon van Azië

De inflatie in de eurozone herstelt zich in december, wat de debatten over renteverlagingen aanwakkert