Parlementslid onder vuur vanwege kritiek op wetenschappers terwijl Human Rights Institute om bescherming vraagt

By Jernst van Waal

Meerdere partijen riepen BBB-leider Caroline van der Plas op om haar kritiek op wetenschappers te matigen tijdens het Kamerdebat over het stikstofbeleid van het kabinet. Dat gebeurde op dezelfde dag dat het College voor de Rechten van de Mens zei dat de overheid meer moet doen om wetenschappers die deelnemen aan het publieke debat te beschermen.

Volgens GroenLinks-leider Jesse Klaver kunnen de woorden van de BBB-leider onderzoekers in gevaar brengen. CDA-Kamerlid Derk Boswijk sprak van ondermijning en zei dat Van der Plas “een grens heeft overschreden”.

Van der Plas uitte vraagtekens bij het werk van wetenschapper Leen Hordijk, die voor het ministerie van Landbouw onderzoek deed naar de betrouwbaarheid van het RIVM-model om stikstofneerslag te meten. De MP ontkende later dat ze de integriteit van Hordijk in twijfel trok toen Klaver haar dit verweet.

D66-Kamerlid Tjeerd de Groot beschuldigde Van der Plas van het “zand in de ogen werpen” van boeren en hen zelfs “misleiden” door voortdurend te suggereren dat de wetenschap achter het stikstofbeleid niet klopt. PvdD-leider Esther Ouwehand riep Van der Plas ook op om haar achterban een “eerlijker verhaal” te vertellen.

De BBB-leider weigerde haar woorden over Hordijk terug te nemen. Ook de oproep van Klaver om haar toon in het debat te matigen wijst ze van de hand. ‘Ik sta ergens voor,’ snauwde ze naar hem.

Tweede Kamervoorzitter Vera Bergkamp riep op tot meer terughoudendheid bij het noemen van wetenschappers, omdat zij niet bij het debat aanwezig waren. “Ze kunnen zichzelf niet verdedigen.”

Een groep van ruim 300 wetenschappers riep onlangs ook de Tweede Kamer op om op te treden tegen politici die de parlementaire onschendbaarheid misbruiken om “ongegronde beschuldigingen en vermoedens tegen wetenschappers te uiten”.

Eerder op donderdag zei het College voor de Rechten van de Mens dat wetenschappers en andere experts die via de media deelnemen aan het publieke debat beter beschermd moeten worden. In het jaarverslag over 2021 stelt het College dat deelname aan het publieke debat steeds onveiliger wordt.

Journalisten hebben te maken met meer agressie en intimidatie. Maar hetzelfde geldt voor wetenschappers en andere experts die in de media verschijnen. “Vooral vrouwen die zich uiten via de (sociale) media zijn vaak het doelwit. Ze ervaren gendergerelateerd geweld, inclusief seksistische en vernederende opmerkingen, intimidatie en bedreigingen met seksueel geweld”, aldus de mensenrechtenorganisatie.

Daar moet de overheid iets aan doen, stelt het College. Net als bij bedreigingen tegen journalisten en politici, moet het opsporen van agressie en intimidatie tegen wetenschappers hoge prioriteit hebben. De organisatie riep ook de techgiganten als Meta en Twitter op om criminele uitlatingen als haatzaaien en aanzetten tot geweld aan te pakken.

Volgens Jacobine Geel, voorzitter van de mensenrechtenorganisatie, staat de vrijheid van meningsuiting in Nederland ‘ontegenzeggelijk’ onder druk. De polarisatie over de coronamaatregelen verhoogde die druk. “We zien een trend waarbij het debat steeds meer plaats maakt voor online en offline schelden, vloeken en (doods)bedreigingen, of zelfs fysiek geweld. Journalisten en andere media-actoren, zoals experts, wetenschappers, vloggers, bloggers, columnisten en politici, krijgen er steeds vaker mee te maken.”

Het Instituut noemde als voorbeeld dat viroloog Marion Koopmans vorige week een optreden op Oerol afzegde vanwege veiligheidsrisico’s. Ook werden de boeren genoemd die minister Christianne van der Wal (Natuur en Stikstof) thuis bezochten. Het Instituut noemde de moord op Pieter R. de Vries vorig jaar ‘een absoluut dieptepunt’.