Nederland martelde mensen in gevangenkampen tijdens Indonesische onafhankelijkheidsoorlog

By Jernst van Waal

Tussen 1945 en 1949 martelde Nederland inwoners van Bali in gevangenkampen op het eiland. Ook in deze kampen zijn veel Balinezen geëxecuteerd, concludeert historica Anne-Lot Hoek in haar promotieonderzoek. Volgens Hoek heeft Nederland de marteling en executie van Indonesische onafhankelijkheidsstrijders bewust verborgen gehouden, meldt NU.nl.

In 1969 concludeerde de Nederlandse regering dat Nederland zich tijdens de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog “correct” heeft gedragen. Het ministerie van Buitenlandse Zaken herhaalde dat standpunt in 2018. Maar volgens Hoek is niets minder waar. De Nederlandse “autoriteiten keken weg, deden mee, moedigden aan of gaven zelfs bevel tot marteling of moord”, zei ze tegen de krant.

Op Bali werkten de Nederlandse militairen nauw samen met Balinese vorsten die trouw waren gebleven aan de Nederlandse overheersing. Volgens Hoek had Nederland geen vooropgezet plan om een ​​systeem van martelkampen op te zetten. Maar wendde zich tot deze kampen vanwege het felle verzet tegen de terugkeer van de Nederlanders na de Japanse bezetting tijdens de Tweede Wereldoorlog. “Een groot deel van de bevolking was tegen koloniale herbezetting”, zei Hoek.

Hoek vond 25 gevangenkampen, schoolgebouwen, politiebureaus en andere locaties waar Balinese vrijheidsstrijders werden gemarteld. Ze vond ook nog eens 25 locaties waar gevangenen werden vastgehouden. Ze noemde het ‘pijnlijk’ dat de Nederlandse autoriteiten er niet voor terugdeinzen de Balinezen op een heel ‘koloniale manier’ tegen elkaar te bewapenen.

“Het is belangrijk voor de Nederlandse samenleving om te begrijpen waartoe het koloniale denken en handelen in Indonesië na de Tweede Wereldoorlog heeft geleid en wat de impact is geweest op de Indonesische bevolking”, zegt Hoek tegen NU.nl.

Hoek gebruikte archieven, brieven en dagboeken voor haar onderzoek. De historicus sprak ook met 120 Nederlandse en Indonesische ooggetuigen, waaronder veteranen, overlevenden van de martelkampen en familieleden van omgekomen vrijheidsstrijders.

Ook heeft de regering opdracht gegeven tot een grootschalig onderzoek naar oorlogsmisdaden in Indonesië. De resultaten worden in februari volgend jaar verwacht. Het kabinet wacht die resultaten af ​​alvorens het optreden van het Nederlandse leger in Indonesië opnieuw te beoordelen, zeggen woordvoerders van de ministeries van Defensie en Buitenlandse Zaken tegen NU.nl.

In 2019 heeft het gerechtshof in Den Haag de Nederlandse Staat aansprakelijk gesteld voor de executie van een man en de marteling van een andere man in voormalig Nederlands-Indië. De rechtbank oordeelde dat deze misdrijven niet verjaard zijn. Negentien kinderen van op Bali geëxecuteerde Indonesiërs hebben schadevergoeding geëist. Het ministerie van Defensie liet begin deze maand aan NU.nl weten dat het ervan uitgaat dat de ouders van meer dan 19 personen zonder proces door Nederland zijn geëxecuteerd.

Vorig jaar verontschuldigde koning Willem-Alexander zich voor het Nederlandse koloniale verleden in Indonesië en het buitensporige geweld van Nederlandse troepen tijdens de onafhankelijkheidsoorlog. “In lijn met eerdere verklaringen van mijn regering, wil ik mijn spijt en excuses betuigen en herhalen voor het buitensporige geweld van de kant van de Nederlanders in die jaren. Ik doe dit in het volle besef dat de pijn en het verdriet van de getroffen families nog steeds voelbaar vandaag.”