Leidse onderzoeker stuit op eend die ‘verdomde dwaas’ kan zeggen

By Jernst van Waal

Leids onderzoeker Carel ten Cate ontdekte een Australische Barbarijse eend die geluiden kan nabootsen, waaronder de woorden ‘bloedige dwaas’. Dit is een zeldzaam fenomeen omdat het niet gebruikelijk is dat dieren woorden kunnen imiteren.

Ten Cate is hoogleraar diergedrag aan de Universiteit Leiden. Hij kwam de Barbarijse eend tegen tijdens het bestuderen van onderzoeken naar het leren van vocalen bij vogels. Tijdens het onderzoek kwam hij een muskuseend tegen die door mensen was grootgebracht. De eend had geleerd hoe hij “jij verdomde dwaas” moest zeggen. De eend was ook in staat om andere geluiden na te bootsen, zoals een dichtslaande deur.

“Ik wist niet zeker of het serieus was”, dacht Ten Cate in het begin. “Maar ik was geïntrigeerd, want als het waar was, zou dat zeer interessant zijn voor onderzoekers.” Het ontdekken van vocaal leren in een nieuwe groep dieren kan nieuw inzicht geven in de omstandigheden en omstandigheden waaronder het vermogen evolutionair kan evolueren.

Andere dieren die vocaal kunnen leren zijn walvissen, dolfijnen, olifanten en vleermuizen. Het was al bekend dat bepaalde vogels zoals papegaaien, zangvogels en kolibries geluiden kunnen nabootsen.

“Vocaal leren is een zeldzame en bijzondere eigenschap”, zegt Ten Cate. Eenden splitsen zich eerder evolutionair af dan andere vogels. “Dat maakt de bevinding verrassend, ook omdat eendenhersenen nogal verschillen in structuur van bijvoorbeeld zangvogels en papegaaien.”

Volgens Ten Cate roept de ontdekking nu nieuwe vragen op.

De eerste keer dat een muskeend werd opgespoord die geluiden imiteerde, was meer dan 30 jaar geleden door de Australische wetenschapper Peter J. Fullager. Hij nam notitie van een mannelijke musk-eend die een dichtslaande deur imiteerde om vrouwelijke eenden aan te trekken.