EU plant uitbreiding hernieuwbare energie, zegt dat kolen nog even nodig hebben

By Jernst van Waal

Een windturbine en steenkool in Nedersaksen, Duitsland. De wens van de EU om van de Russische koolwaterstoffen af ​​te komen, betekent dat ze fossiele brandstoffen uit andere delen van de wereld zal moeten vinden om de voorzieningstekorten te dichten.

Mia Bucher | Afbeelding Alliantie | Getty Images

De Europese Commissie heeft de details uitgewerkt van een plan om de EU-capaciteit voor hernieuwbare energie op te voeren en haar afhankelijkheid van Russische fossiele brandstoffen te verminderen, en erkent tegelijkertijd dat bestaande steenkoolfaciliteiten mogelijk “langer dan aanvankelijk verwacht” gebruikt moeten worden.

Woensdag werd een document gepubliceerd waarin de doelstellingen van de Commissie voor het REPowerEU-plan worden uiteengezet, waarin het belang wordt benadrukt van energiebesparing, de diversificatie van de invoer van energie en het versnellen van wat zij noemde “Europa’s overgang naar schone energie”.

In totaal voorziet zij tussen 2022 en 2027 een extra investering van 210 miljard euro ($ 220,87 miljard). Als het gaat om het aandeel van hernieuwbare energie in de energiemix van de EU, heeft de Commissie voorgesteld om de huidige doelstelling van 40% tegen 2030 te verhogen tot 45%.

De voorstellen van de Commissie kwamen op dezelfde dag dat de regeringen van Denemarken, Duitsland, Nederland en België zeiden dat ze zouden streven naar een gecombineerde doelstelling van ten minste 65 gigawatt offshore windvermogen in 2030. Tegen het midden van de eeuw streven ze naar een 150 GW aan capaciteit.

Op het gebied van fossiele brandstoffen is de situatie uitdagend. Volgens Eurostat was Rusland vorig jaar de grootste leverancier van zowel aardolie als aardgas aan de EU.

De wens van de EU om zich van de Russische koolwaterstoffen te ontdoen na de invasie van Oekraïne in Oekraïne betekent dat ze olie en gas uit andere delen van de wereld zal moeten vinden om de leemten in de bevoorrading te dichten.

De Commissie zei dat er wel 1,5 tot 2 miljard euro aan investeringen nodig zou zijn om de olievoorziening veilig te stellen. Om voldoende vloeibaar aardgas en pijpleidinggas uit andere bronnen te importeren, is in 2030 naar schatting 10 miljard euro nodig.

Al het bovenstaande komt op een moment dat de EU heeft gezegd tegen 2050 CO2-neutraal te willen zijn. Op middellange termijn wil ze dat de netto-uitstoot van broeikasgassen tegen 2030 met minstens 55% is verminderd, wat de EU haar “Fit voor 55” abonnement.

De Commissie zei dat REPowerEU niet zou kunnen werken zonder wat zij noemde “een snelle implementatie van alle Fit for 55-voorstellen en hogere doelstellingen voor hernieuwbare energiebronnen en energie-efficiëntie.”

In deze nieuwe realiteit zou het gasverbruik in de EU “in een sneller tempo afnemen, waardoor de rol van gas als overgangsbrandstof wordt beperkt”, aldus de Commissie.

“Om af te stappen van Russische fossiele brandstoffen zullen echter ook gerichte investeringen nodig zijn voor de voorzieningszekerheid in de gasinfrastructuur en zeer beperkte veranderingen in de olie-infrastructuur, naast grootschalige investeringen in het elektriciteitsnet en een EU-brede waterstofruggengraat”, voegde het eraan toe.

“Tegelijkertijd kunnen sommige van de bestaande kolencapaciteiten ook langer worden gebruikt dan aanvankelijk werd verwacht, met een rol voor kernenergie en binnenlandse gasbronnen”, aldus de Commissie.

Tijdens een persconferentie woensdag gaf de klimaatchef van de EU, Frans Timmermans, toe dat minder aardgas in een overgangsfase zou betekenen dat “je misschien wat langer steenkool gebruikt – dat heeft een negatief effect op je uitstoot”.

“Maar als je tegelijkertijd, zoals we voorstellen, de introductie van hernieuwbare energiebronnen – zon, wind, biomethaan – snel versnelt, dan heb je de tegenovergestelde beweging”, zei hij.

Timmermans, executive vice president van de Europese Commissie voor de Europese Green Deal, benadrukte het belang van het vinden van een middenweg.

“Als we echt kunnen doen wat ik zeg – ons energieverbruik verminderen in combinatie met een snellere introductie van hernieuwbare energiebronnen – zullen we onze uitstoot nog sneller terugdringen dan voorheen”, zei hij.

“En dan hebben we natuurlijk een iets hogere uitstoot als mensen wat langer bij kolen blijven, maar we moeten de balans opmaken zodat we per saldo onze uitstoot niet verhogen – we hopen ze zelfs nog meer te verminderen.”

Steenkool heeft een aanzienlijk effect op het milieu, en Greenpeace omschrijft het als “de smerigste, meest vervuilende manier om energie te produceren”.

Elders somt de Amerikaanse Energy Information Administration een reeks emissies op van de verbranding van steenkool, waaronder kooldioxide, zwaveldioxide, deeltjes en stikstofoxiden.

De aankondiging van de Europese Commissie kreeg kritiek van een aantal milieuorganisaties.

“Deze plannen zouden de overgang naar schone energie versnellen, maar de nieuwste strategie van de Europese Commissie geeft met de ene hand en neemt met de andere”, zei Eilidh Robb, campagnevoerder tegen fossiele brandstoffen bij Friends of the Earth Europe.

“De zogenaamde REPowerEU bevat nuttige en noodzakelijke stappen in de richting van hernieuwbare oplossingen, maar maakt tegelijkertijd bijna 50 infrastructuurprojecten en uitbreidingen voor fossiele brandstoffen mogelijk”, zei Robb.